Een reflectie op het mens-zijn

 

Auteur: Th. v.d. Vossenberg

 

1. Elk mens die leeft waardeert. Een leefwereld is een waardenwereld

 

Zeer waarschijnlijk zal niet iedereen de inhoud van het woord 'waarderen' kunnen formuleren, maar iedereen brengt de inhoud van het woord wel in praktijk. Elk mens die leeft waardeert. Een leefwereld is een waardenwereld. Want leven is liefhebben en haten en achteloos voorbijgaan. Leven is voorkeur en afkeer, onverschilligheid en intens met iets bezig zijn. Leven is dingen moeten doen, die je niet graag doet en dingen niet kunnen doen, die je dolgraag zou willen doen. Elk mens heeft zo zijn eigen wereldje. Hij houdt van zijn vrouw en zijn kinderen, maar ook van zijn auto en van sport. Dat wil zeggen van voetbal, niet van handbal. Hij leest geen krant maar kijkt wel elke dag naar het journaal op de TV. Hij houdt van popmuziek, niet van klassieke muziek. Elk mens heeft zo zijn eigen waardenwereld, die duidelijk naar voren komt in de vrijetijdsbesteding, in de aanschaf van spullen, de omgang met mensen, de keuze van het beroep. Leven is waarderen.

 

Hoe bewuster en persoonlijker iemand leeft, hoe meer zijn leefwereld een eigen stempel draagt. De massamens is tot het algemeen aanvaarde en aangeprezen patroon vervallen. Hij is slachtoffer van demagogie en reclame. Hij denkt zelf niet, er wordt voor hem gedacht. Hij praat na. Maar een bewust levend iemand leeft zijn eigen leven. Die denkt zelf. Die kiest zelf uit. Dat is de reden waarom ik de waardenschaal van een medemens totaal onbegrijpelijk kan vinden. Ik zou zoveel tijd niet aan sociale media besteden. Een ander zie ik dat wel doen. Elk mens is anders, als hij tenminste zijn eigen leven leidt.

 

2. Waarderen is zingeven

 

Het bovenstaande zou ook helemaal in de terminologie van zin en zingeving gegoten kunnen worden. Elk mens is een zingever. Hij geeft zin aan de dingen om hem heen, aan de mensen die hij tegen komt. Daardoor begint de wereld voor hem te bestaan en te leven. Wat ik onverschillig voorbijloop, bestaat voor mij niet. Dat is ook de letterlijke betekenis van negeren: doen alsof iemand of iets niet bestaat. Zin geven is: in zijn leven opnemen, het daar een plaats geven, een functie, een betekenis. Elk mens is op deze manier zingevend bezig.

 

3. Elk mens is een eigen zijn, met een eigen aard

Elk individu heeft zijn eigen wereld, zijn eigen waardenschaal. Hoe komt hij daaraan? Door welke factoren wordt die schaal bepaald? Kan dat nader worden uitgediept?

Elk mens is een eigen zijn, met een eigen aard. Daarom heeft hij ook recht op een strikt eigen naam. Dat eigen zijn is geen vast omlijnd, massief blok. Het is eerder een kunnen-zijn, een taak die volbracht moet worden. Elk mens is een onbekend aantal mogelijkheden, die naar verwerkelijking dringen. Een goede stem drijft naar muziek, lichamelijke kwaliteiten wekken belangstelling voor sport. Gelukkig de man, die een beroep kiest, dat in zijn verlengde ligt. Anders groeit er een tweespalt tussen eigen aard en gekozen beroep. Men zit dan in het verkeerde vak. Men kan daarin zichzelf niet kwijt. Men kijkt voortdurend op de klok. Men wil een aantal uren van de dag overslaan. Omdat de bezigheid, het ontwerp, dat het vak is, geen vervulling is van het eigen ik. Deze mens is niet zo! Het ontwerp moet voortbouwen op de reŽel aanwezige mogelijkheden van deze bepaalde mens.

 

4. Een mens leeft geschiedenis, voortdurend in beweging

Een mens is daarom geschiedenis. Hij moet zichzelf voltrekken. Van elk mens is een biografie te schrijven. Het ik is een levensgeschiedenis, die zich in verschillende fasen voltrekt. Dat betekent tegelijkertijd dat het waarderen geschiedenis heeft. Wat ik vroeger leuk en interessant vond, dat heeft nu alle aantrekkelijkheid voor mij verloren. Ik kom er niet meer voor overeind. Daarvoor zijn weer andere dingen in de plaats gekomen. Misschien een grotere behoefte aan stilte en rust, aan meer bezadigde muziek. Het tocht ook veel eerder, je loopt vlugger verkoudheid op. Daarom andere kleding en gesloten ramen. De waardenschaal van een mens is voortdurend in beweging. Omdat het leven geschiedenis is.

Bron: Fragment uit een artikel in de jaren 1980 van Th. v.d. Vossenberg